De OVSE in Oekraïne – in gesprek met Bob Deen

Geschreven door

Geplaatst op 06-06-2018

De OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) is in Nederland vooral bekend vanwege haar missie in Oekraïne. Hier onderzoekt de organisatie de ramp met de MH17 en monitort ze het staakt-het-vuren tussen het Oekraïense leger en de rebellen in Donetsk en Loegansk. Maar wat is de OVSE eigenlijk voor organisatie, en waarom zijn ze zo nauw betrokken bij dit conflict? Waarom is de VN hier niet voor ingezet? Met WEurope gingen we op bezoek bij de het OVSE-kantoor in Den Haag waar we in gesprek gingen met Bob Deen, een werknemer bij de OSCE High Commissioner on National Minorities, om antwoord te krijgen op deze vragen.

De OVSE is opgericht naar aanleiding van een serie vredesconferenties (toen nog CVSE) die in 1975 leidden tot de Helsinki-akkoorden. Deze waren erop gericht om de dialoog op gang te brengen in de Koude Oorlog. Na de val van de Berlijnse muur werd besloten om het overleg dat op gang was gebracht voort te zetten via een permanente organisatie. In 1990 werd daarom in Parijs de OVSE opgericht.

De OVSE is een samenwerkingsverband tussen 57 landen, voornamelijk in Europa maar ook met Rusland, Canada, de Verenigde Staten en een aantal Centraal Aziatische landen. Binnen de OVSE worden besluiten genomen op basis van consensus, in feite heeft elk individueel land dus een vetorecht. In eerste instantie lijkt het toch wel de laatste organisatie om betrokken te zijn bij het conflict in Oekraïne. Het lijkt haast onmogelijk om besluiten te nemen waar zowel Oekraïne als Rusland het mee eens zullen zijn. Toch is juist dat de kracht van de OVSE, vertelt Bob Deen. In de VN heeft Rusland namelijk een vetorecht, Oekraïne heeft dat niet. Aan de andere kant zouden, vanuit Rusland gezien, organisaties zoals de Europese Unie of de NAVO voor Rusland onacceptabel zijn omdat deze als anti-Russisch worden gezien.

De OVSE is in feite de enige intergouvernementele organisatie waarin Oekraïne en Rusland op gelijke voet staan. Dit is de reden dat ze zijn gekozen als waarnemers voor het naleven van het Minsk II-akkoord. Overigens betekent dit niet dat de organisatie populair is in Oekraïne. Bob vertelt dat zijn collega’s zowel door de rebellen als door de Oekraïense bevolking worden gewantrouwd. Volgens de mensen die achter de Oekraïense regering staan is de OVSE een verlengstuk van het Kremlin, terwijl de rebellen het zien als de lange arm van de Europese Unie en de Verenigde Staten. Bob Deen ziet dit wantrouwen vooral als een bevestiging van de neutraliteit van de OVSE. Gezien Rusland en Oekraïne allebei hebben ingestemd met missie, denk ik dat dit niet onterecht is.

Toch is, ondanks de betrokkenheid van de OVSE, het conflict zeker nog niet afgelopen. Er wordt nog regelmatig gevochten in Oekraïne. Daar komt bij dat binnen de OVSE de Krim onbespreekbaar is: zodra dit wordt opgebracht vetoot Rusland elk besluit. Zware artillerie is nu verboden in het conflict maar ook dit wordt nog regelmatig door beide partijen ingezet. Maar ondanks alles denk ik dat de OVSE wel degelijk een belangrijke bijdrage levert. Het monitoren door de OVSE zorgt ervoor dat dit soort zware wapens nu ‘stiekem’ gebruikt moeten worden, gezien het begaan van openlijke overtredingen leidt tot gezichtsverlies. Hierdoor worden deze wapens minder ingezet en vallen er ook minder slachtoffers in het conflict. Of de OVSE daadwerkelijk een oplossing kan bieden valt te betwijfelen, maar voor de burgers in het conflict gebied zal elk beetje veiligheid dat de OVSE kan bieden welkom zijn.

Lasse van den Dikkenberg

Mijn politieke interesse begon met vrijwilligers werk voor Amnesty International. Het bijwonen van, en flyeren voor, demonstraties maakte dat ik mij steeds meer begon te interesseren voor de politiek. Ik begon met het schrijven van opiniestukken onder andere op www.joop.nl. Ik merk dat de Europese Unie van rechts, maar ook vanuit links steeds zwaarder onder vuur ligt. Via WEurope wil ik schrijven over politieke kwesties vanuit een Europees perspectief.

Vrede en veiligheid