Plotseling een politieke crisis: waarom eigenlijk?

Geschreven door

Geplaatst op 12-07-2018

Je kunt het je vast nog wel herinneren: de beelden van overvolle boten, ruziënde EU-leiders en het aangespoelde Syrische jongetje in de zomer van 2015. Meer dan een miljoen mensen probeerden in 2015 de Middellandse Zee over te steken naar Europa. 3771 van hen overleefden deze tocht niet. De Europese Unie was hier niet op voorbereid en slaagde er niet in een eenduidig antwoord te vinden op deze plotselinge vluchtelingeninstroom. Uiteindelijk nam de aandacht voor Europees asielbeleid af naarmate er minder vluchtelingen arriveerden aan de Europese buitengrenzen – tot het opeens het nieuws weer beheerste vorige maand. Terwijl er dit jaar relatief weinig mensen de oversteek maakten: tot nu toe zo’n 48.000. Waarom dan toch de hernieuwde aandacht?

Politieke conflicten

Er vond dan wel geen nieuwe migratiecrisis plaats, maar wel een politieke crisis over migratie. Best onlogisch, op het moment dat er 96 procent minder vluchtelingen aankomen in Europa dan tijdens de piek in 2015. Toch is deze politieke crisis te verklaren door een combinatie van factoren. Ten eerste ontstond er een conflict in de Duitse regering. CSU-minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer kondigde aan asielzoekers die zich al ergens in anders in de EU geregistreerd hadden, te willen weigeren aan de Duitse grenzen. Dit past niet bij de ideeën van bondskanselier Angela Merkel, die erop gebrand is een Europese oplossing te vinden voor het migratievraagstuk. Maar het geduld van CSU met deze Europese oplossing begon op te raken. Het conflict liep hoog op en ontslag of aftreden van Seehofer lag in het verschiet – met het vallen van de Duitse regering als gevolg.

In dezelfde periode dobberde de Aquarius, een reddingsschip met 629 mensen aan boord, rond op de Middellandse Zee. De nieuwe populistische regering in Italië weigerde het schip te accepteren en op Malta waren ze ook niet welkom. Aan boord waren 123 alleenreizende minderjarigen en zeven zwangere vrouwen. Spanje besloot het schip te verwelkomen in Valencia, maar inmiddels had het incident al tot verdeling geleid binnen de Europese Unie. De Franse premier Macron noemde het Italiaanse beleid “cynisch en onverantwoordelijk” en volgens hulporganisaties werd er veel te veel gevraagd van de migranten.  De Hongaarse Orbán sprak juist zijn bewondering uit voor het besluit en vond dat Italië eindelijk wilskracht gevonden had. Hongarije, waar zelfs het helpen van migranten inmiddels strafbaar gesteld is, heeft in Oost-Europa behoorlijk wat medestanders in hun anti-immigratiebeleid. Maar ze kunnen inmiddels ook Oostenrijk, onder leiding van de rechts-conservatieve bondskanselier Kurz, en Italië tot hun bondgenoten rekenen op dit gebied.

Europese migratietop

Dit gebeurde allemaal aan de vooravond van een belangrijke Europese top over migratie. Media spraken over de ‘top der toppen’ en volgens Merkel kon deze top bepalend zijn voor de toekomst van de Europese Unie. Onze eigen premier Rutte was wat minder onder de indruk: “Ik heb al zoveel toppen van de waarheid meegemaakt.” Volgens Rutte ging het er vooral om dat er discussie en moesten we niet zomaar een totaaloplossing verwachten. Maar dat het een belangrijke top was, kon ook Rutte niet ontkennen. Daarom organiseerde Merkel alvast een informele, voorbereidende top om onderlinge eensgezindheid te kweken. De Visegrad-landen, de grootste dwarsliggers uit Oost-Europa op het gebied van migratie, vonden het niet nodig om hierbij aan te sluiten en de ‘minitop’ leidde nog niet tot concrete resultaten.

Inmiddels zijn we een paar weken verder en is de officiële top ook achter de rug. De politieke storm is weer enigszins gaan liggen. De Europese leiders vonden consensus na een marathondebat van zo’n negen uur en ook Merkel en Seehofer kwamen er uiteindelijk uit. Alle EU-lidstaten stemden in met het idee om asielaanvragen af te handelen in opvangcentra in Afrika. Waar precies, en hoe de Afrikaanse landen hier zelf over denken, is nog niet duidelijk. De mensenrechten van migranten in Libië en Algerije werden eerder ernstig geschonden. Het akkoord staat verder nog vol vaagheden en een structurele hervorming van het Europese asielsysteem is niet in zicht. Kortom, dat de crisis nu afgewend is, betekent nog niet dat er goed, structureel Europees antwoord is op migratie. Het blijft een fragiel evenwicht, waarvan het de vraag is of het bestand is tegen een nieuwe piek in de vluchtelingeninstroom in de Europese Unie.

Afbeelding: Wikimedia Commons

Roos Lankhorst

Waarom stemmen mensen op een bepaalde partij? Zijn er bepaalde politieke trends te zien in Europa? En wat zijn de gevolgen voor internationale betrekkingen? Als student sociologie en politicologie ben ik erachter gekomen dat het antwoord op deze vragen niet zomaar gevonden is. Maar ook dat je de beste antwoorden vindt door er zelf op af te gaan en mensen te spreken. Dit doe ik dus graag voor WEurope!