Op het spoor van een mobieler en schoner Europa

Geschreven door

Geplaatst op 09-05-2018

Een goede manier om het proces van Europese eenwording te concretiseren is de almaar toenemende mobiliteit binnen het continent. Tegenwoordig brengt de trein je binnen iets meer dan drie uur vanuit Amsterdam naar Parijs en ook de trip van Londen naar Amsterdam is, zo lang een harde Brexit nog is afgewend, beduidend korter dan bijvoorbeeld van Maastricht naar Groningen. Dat Parijs nog ver is, om met de aloude wijsheid van Joop Zoetemelk te spreken, geldt louter nog maar voor wielrenners en voor reizigers met de auto, al ligt het bij die laatste categorie meer aan de staat van het Belgische wegdek en de verkeersdrukte.

Vliegtuig: goedkoper, maar vervuilender

Europa wordt steeds meer verbonden. Hoe anders was dat ongeveer honderd jaar geleden? In 1917 wilde Lenin vanuit Zwitserland een city trip maken naar Sint-Petersburg en deed hier acht dagen over (al speelde de Eerste Wereldoorlog, de route die via Finland liep en het feit dat de bolsjewistische leider niet overal even welkom was, misschien wel een rol in de lange duur van de reis). Nu, meer dan een eeuw later, kan je met veel gemak en snelheid overal in Europa komen. De huidige mobiliteit is dan ook een zegen voor de liefhebbers van stedentrips en ook deze reporter profiteert hier optimaal van. Een romantisch uitje naar Parijs, een bierfestijn in München of een veel te duur weekendje Londen: je bent er zo.

Desondanks wordt er vaak nog gekozen voor het vliegtuig bij het maken van dit soort trips. En ergens is dit begrijpelijk. Het vliegtuig is sneller, gemakkelijker te boeken en, ironisch genoeg, vaak goedkoper. Voor een reis met de trein naar Parijs betaal je, zo zocht EenVandaag uit, 135 euro en met het vliegtuig 65. En naar Londen is dit 115 om 35 euro. Het heeft echter ook een keerzijde. De CO2-uitstoot die de huidige overvloed van korte vluchten met zich mee brengt is van een schrikbarend hoog niveau en een ongekende aanslag op het klimaat. Paul Peeters, lector bij de Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer, stelde vorig jaar zelfs dat als de huidige trend zich doorzet, de reissector in zijn eentje rond het jaar 2070 meer CO2 uitstoot dan de rest van de wereld. In die zin is de afweging tussen het vliegtuig en de trein herkenbaar: duurzaamheid ten opzichte van economische efficiëntie.

Investeren in de trein

Het tij moet echter gekeerd worden en de huidige situatie is dan ook niet het eindstation: de voorkeur voor dit soort korte vluchten moet worden tegengegaan en het reizen per trein moet aantrekkelijker worden. De mobiliteit en het treinverkeer binnen Europa kan nog veel beter en efficiënter, vindt de Europese Commissie. In de EU-begroting voor 2021-2027 die vorige week is gepresenteerd, wordt flink meer geïnvesteerd in de Europese infrastructuur: 30,6 miljard euro ten opzichte van de 24,05 miljard euro die het Connecting Europe Facility (CEF) programma kreeg in de vorige periode. Hoe deze investering in de praktijk eruit gaat zien, is nog onduidelijk, maar er zijn positieve signalen.

De Eurocommissaris voor Vervoer Violeta Bulc liet vorige week alvast haar prioriteiten doorschemeren: ze wil dat de trein de concurrentie aan kan gaan met korte vluchten. De belangrijkste reden, aldus Bulc, is om op deze manier de luchtvervuiling terug te dringen. Om de desastreuze ontwikkeling die Paul Peeters voorspelt te stoppen, is Bulc niet alleen van plan om de fiscale voordelen van het vliegverkeer kritisch onder de loep te nemen, maar wil ze ook het Europese spoornetwerk uitbreiden.

Project ‘van de lange adem’

Violeta Bulc is niet de enige. Volgens onderzoek van EenVandaag wil 68 procent van Nederland dat er meer investeringen komen in spoorlijnen en Europees treinverkeer. Ook milieuorganisaties zoals Greenpeace scharen zich achter dit streven en de NS heeft afgelopen jaren flink ingezet op een goede treinverbinding met andere Europese steden. NS-topman Rogier van Boxtel stelt dan ook dat sinds de Eurostar van Amsterdam direct naar Londen rijdt, heel wat vluchten van Schiphol worden afgevangen. Voor al deze partijen is de verbinding met Berlijn op dit moment het belangrijkste project en helaas heeft juist de ontwikkeling van deze verbinding eind april een tegenslag gekregen.

Een woordvoerder van de NS wist toen te melden dat de snellere treinverbinding er op korte termijn niet zal komen. Balen voor de liefhebber van Berlijn, want de reis tussen Amsterdam en de Duitse hoofdstad, die op dit moment zes uur en twintig minuten duurt, zou twee uur korter kunnen. Op dit moment moet er bijvoorbeeld nog van locomotief worden gewisseld bij de Duitse grens, stopt de trein op veel tussenstations en wordt er met verouderde treinen gereden. Een oplossing hiervoor vraagt om flinke investeringen en het overslaan van heel wat treinstations. Maar helaas blijkt dit lastig te realiseren. Deutsche Bahn heeft al aangegeven geen geld beschikbaar te hebben en het opgeven van nationale treinstations heeft geen prioriteit voor zowel Nederland als Duitsland.

Reizigers naar Berlijn hoeven echter niet te wanhopen, want de plannen van de Commissie, met Violeta Bulc voorop, zijn hoopvol en ook de NS zal zich blijven inzetten voor de verbinding tussen Amsterdam en Berlijn.  Er moet nog wel veel gebeuren: nieuw materiaal moet worden aangeschaft, infrastructuur moet worden aangepast, procedures en systemen moeten worden gelijkgetrokken en trajecten moeten worden ingekort. Van Boxtel heeft dan ook geen ongelijk toen hij stelde dat dit project “een van de lange adem” is.

Amsterdam-Berlijn in recordtijd

Vorige week is met de presentatie van de komende EU-begroting het proces van onderhandelingen ingezet en werd de EU voor even weer gereduceerd tot een conflict tussen nationale belangen. Hoewel dit schouwspel exceptioneel interessant is, is het misschien nog wel belangrijker om voorbij te gaan aan al de politieke dramatiek en te kijken waar de miljarden daadwerkelijk naar toe gaan. Investeren in Europese infrastructuur zorgt op den duur voor een schoner en mobieler Europa waar makkelijker, sneller en goedkoper gereisd kan worden. Hopelijk overleeft dit Europese belang de Brusselse straatgevechten en wordt op den duur per trein een nieuwe recordtijd tussen Amsterdam en Berlijn neergezet.

Afbeelding: Pixabay

Gilles van Santvoort

Europa kent een lange, conflicterende en complexe geschiedenis en de afgelopen jaren vormen in die zin een passend nieuw hoofdstuk in de Europese geschiedenis. Met de Brexit en de opkomst van het populisme aan de ene kant en het ideaaldenken van Macron en het economische herstel na de crisis aan de andere, is Europa ingewikkelder dan ooit. De EU kent veel problemen, maar kan ook veel oplossingen bieden. Als reporter voor WEurope probeer ik deze tegenstrijdige ontwikkeling te verkennen, te duiden en uit te leggen, en op deze manier Europa te verklaren.

Duurzaamheid

Meer over Duurzaamheid