Nederland + Waterstof = Europese klimaatkoploper?

Geschreven door

Geplaatst op 27-06-2018

Op 6 juli wordt het nieuwe Klimaatakkoord gepresenteerd, waarin duidelijk wordt hoe Nederland een afname van tenminste 49 procent CO2-uitstoot in 2030 gaat realiseren. Het gebruik van duurzame energie in de industrie- en elektriciteitssector heeft het grootste aandeel in het behalen van het gestelde doel, maar in welke vorm precies staat nog niet vast. Een veelbesproken mogelijkheid is groene waterstof: binnen Europa schieten waterstofinitiatieven de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond. Ook Nederland telt maar liefst honderd initiatieven, maar tot nu toe vindt de toepassing voornamelijk plaats op kleine schaal. Naar verwachting zal waterstof uiteindelijk de kern vormen van de energietransitie en de verduurzaming van ons energiegebruik.

 

De plannen van Wiebes

In het aankomende Klimaatakkoord lijkt een leidende positie voor waterstof voorlopig niet aan de orde. Uit de brief van minister Wiebes aan de Tweede Kamer, waarin de klimaatplannen worden geschetst, blijkt dat het gebruik van waterstof niet is opgenomen in de kostenefficiënte mix voor 2030. Dit is te wijten aan de hoge productiekosten ten opzichte van de CO2-reductie. Ook bevinden een groot deel van de technologieën zich nog in de testfase en zijn deze niet klaar voor een toepassing op grote schaal. In het voorstel van Wiebes wordt dan ook de voorkeur gegeven aan andere vormen van hernieuwbare energie, waaronder energiebesparing, wind- en zonne-energie, biomassa, geothermie en CO2-afvang en –opslag. Wel is het gebruik van waterstof meegenomen in de innovatie- en ontwikkelingsagenda met de blik op 2050.

 

Het waterstofmanifest

Dat Nederland er baat bij heeft om groene waterstof juist nu in het Klimaatakkoord op te nemen, wordt benadrukt in het manifest van de Waterstof Coalitie, een initiatief van een twintigtal bedrijven, ondernemers, milieuorganisaties en kennisinstellingen. Zo blijken de kosten op lange termijn niet af te doen aan andere duurzame opties omdat de investering zich zal lonen naarmate de vraag naar waterstof stijgt.  Het manifest richt zich vooral op de industrie- en elektriciteitssector, waar waterstof kan worden ingezet om grote hoeveelheden duurzame energie op te slaan. Hierdoor ontstaat een balans in de tekorten en overschotten van de weerafhankelijke zonne- en windenergie. De randvoorwaarde is dat er meer duurzame energie moet worden opgewekt om te voorkomen dat fossiele brandstoffen nodig zijn voor de productie van waterstof.

 

De Groningse Hesla

Momenteel heeft waterstof vooral een belangrijke rol in het verduurzamen van de mobiliteitssector, binnen Europa de sector met de grootste CO2-uitstoot. Het Groningse bedrijf Holthausen Groep is gespecialiseerd in het toepassen van waterstof op voertuigen. Eind vorig jaar presenteerden ze de ‘Hesla’: een Tesla Model S-personenauto met een ingebouwde brandstofcel waardoor de actieradius, het aantal kilometer dat de auto maximaal kan afleggen zonder deze weer op te laden, maar liefst verdubbeld wordt. Het model ging de hele wereld over. Met een brandstofcel kan elektriciteit in de auto zelf worden opgewekt: door waterstof met zuurstof in aanraking te laten komen ontstaat er een reactie waarbij elektriciteit en waterdamp vrijkomen. Met de elektriciteit wordt de accu opgeladen en worden de elektromotoren aangedreven. De vrijgekomen waterdamp wordt uiteindelijk als puur water uitgestoten.

 

Waterstof tanken

In tegenstelling tot het uitgebreide oplaadnetwerk voor elektrische auto’s zijn er momenteel maar enkele waterstoftankstations in heel Nederland. De vraag naar waterstofauto’s is hierdoor nog laag, maar daar gaat snel verandering in komen. Eind maart werd bekend dat de overheid 25 miljoen extra budget beschikbaar stelt aan de mobiliteitssector. Hiervan wordt het grootste deel geïnvesteerd in de aanleg van acht waterstofstations, waaronder twee door Holthausen, die naar verwachting in 2019 gebruiksklaar zullen zijn.

Duitsland is met ruim veertig waterstofstations al een stuk verder en de infrastructuur wordt de komende tijd flink uitgebreid. Het Duitse H2 Mobility initiatief, waar ook organisaties als Shell en Total deel van uitmaken, wil voor 2019 honderd waterstofstations realiseren. Ook het Oostenrijkse brandstofbedrijf OMV en het Franse Air Liquide zijn betrokken bij dit project, wat de potentie van een Europese uitbreiding verhoogt.

 

Europese kopgroep

Of Nederland ook een vooruitstrevende rol gaat spelen zal de komende weken blijken wanneer de inhoud van het Klimaatakkoord bekend wordt gemaakt. Tijdens de VN-klimaattop in november heeft Wiebes al aangegeven tot de koplopers in de EU te willen behoren en een samenwerking aan te willen gaan met onder meer Duitsland, België en de Scandinavische landen. Door deel uit te maken van een kopgroep kan zelfs gestreefd worden om 55 procent minder CO2 uit te stoten dan de gestelde 49 procent. Of al deze ambitieuze plannen haalbaar zijn is nog maar de vraag, maar dat de uitkomst in waterstof gezocht moet worden lijkt steeds duidelijker.

 

 

 

Christina Jeliazkova

Europa heeft een grote rol in mijn leven: ik ben in Bulgarije geboren maar in Nederland opgegroeid, als kind woonde ik kort in Duitsland en ik heb twee jaar in Londen gestudeerd. De ontwikkelingen binnen de Europese Unie zorgen de laatste jaren voor veel onrust en onzekerheid, maar veranderingen bieden ook kansen voor verbetering. Als reporter wil ik het belang van de EU aantonen en onderzoeken wat voor effect de besluiten hebben op Nederland aan de hand van actuele thema's zoals het klimaatdebat en immigratiebeleid.

Duurzaamheid

Meer over Duurzaamheid