Groningen: nieuwe energie na de aardbevingen

Geschreven door

Geplaatst op 07-05-2018

Er zijn momenteel weinig thema’s zo actueel als duurzaamheid. Voor de Europese Unie is het behalen van de klimaatdoelstellingen een van de grootste uitdagingen. Om uit te vinden wat Nederland hier eigenlijk aan doet, gingen de WEurope-reporters op onderzoek uit. En waar kun je dit beter doen dan in het Noorden van ons land? Decennialang de Nederlandse leverancier van het aardgas, maar het kabinet draait die gaskraan in de komende jaren razendsnel dicht. Hoe maken ze in Groningen deze omslag? En hoe kan de EU hier een rol in spelen?

NAM: voorlopig geen naamsverandering

Heel even voelt het als de middle of nowhere als we uit de bus stappen in Assen, maar dan duikt het enorme NAM-gebouw op. Het bedrijf dat symbool staat voor alles wat er misging sinds de eerste grote aardbeving in Huizinge, 2012. We worden ontvangen door drie enthousiaste werknemers, waaronder Martijn Kleverlaan die zich bezighoudt met projecten rondom ‘nieuwe energie’ bij de NAM. Hij vertelt over de omslag die de NAM de afgelopen jaren moest maken: “Sinds de eerste gasboringen in de jaren ’60 was de NAM een soort ‘stille kracht’ in de Nederlandse samenleving. We hadden geen publiek profiel, maar stonden bekend als een betrouwbaar bedrijf. Dat is de afgelopen jaren behoorlijk veranderd. Ik heb voor mensen uit Loppersum gestaan en zag dat ze geen woord geloofden van wat ik zei. Dat was een nieuwe ervaring.”

Het besluit om de gaswinning drastisch af te bouwen, kwam voor de NAM niet geheel onverwacht. Het schiep duidelijkheid, maar ook vragen over de toekomst van het bedrijf: wat nu? De NAM verwacht dat gas tot 2050 nog een rol zal spelen in de energietransitie. Daarnaast kijken ze naar allerlei vormen van nieuwe energie: CO2-opslag, geothermie, de conversie van groene stroom naar gas en het creëren van groen gas. Maar voorlopig is de NAM vooral nog bezig met omschakelen. Op de vraag ‘Nederlandse Aardolie Maatschappij’ niet een wat achterhaalde naam is en ze al een naamsverandering overwegen, reageert Martijn lachend maar gereserveerd: “We zullen het in overweging nemen.”

Energie is meer dan techniek

Energievraagstukken gaan over technologische ontwikkeling, maar ook over politiek, maatschappelijk draagvlak, geld, het opleiden van vakmensen om de energietransitie tot uitvoering te brengen, en nog veel meer. Te vaak bewegen al die werelden langs elkaar. Daarom is de New Energy Coalition tot stand gekomen: een samenwerking van bedrijfsleven, wetenschap en onderwijs op alle niveaus. De New Energy Coalition huist sinds vorig jaar op de Groningse Zernikecampus, in het meest duurzame onderwijsgebouw van Nederland (bekijk hier hoe dat werkt).

“In het debat over energie wordt van alles beweerd zonder echte onderbouwing. Wij focussen ons op fact finding in plaats van fact fighting. Dit doen we door vanuit allerlei disciplines te kijken naar het bredere perspectief en mensen van mbo tot MBA op te leiden”, legt directeur Gertjan Lankhorst uit. De New Energy Coalition werkt samen met allerlei bedrijven, maar is nog wel op zoek naar meer duurzame partners. ‘Fossiele’ partners als Shell, NAM en de Gasunie zijn makkelijker te vinden dan bedrijven gericht op nieuwe energie. Met partners Enpuls en Alliander is een eerste stap gezet, maar de New Energy Coalition hoopt het aantal duurzame partners snel uit te breiden.

En dan zien we waar het echte werk plaatsvindt: in het Energy Transition Centre (EnTranCe), een levensgroot lab waar allerlei experimenten met nieuwe energie plaatsvinden. Onze gids Henk Ensing leidt ons langs testsystemen voor zonnepanelen, waterstofexperimenten en zelfs een enorme installatie die menselijke uitwerpselen om kan zetten in energie. Natuurlijk zijn de aardbevingen nooit ver weg in Groningen: in het BuildinG-gebouw worden enorme trilplaten getest, die huizen geschikt moeten maken voor de gasbevingen.

En de politiek?

We sluiten af bij de PvdA Groningen, waar een bijeenkomst plaatsvindt over de toekomst van de stad. Er is een grote rol weggelegd voor de Nederlandse gemeentes op het gebied van verduurzaming en de afbouw van aardgas. Maar uiteindelijk is klimaatverandering een mondiaal probleem en ligt er ook een enorme verantwoordelijkheid op Europees niveau. Wat de EU kan doen? Het is het belangrijk dat de EU onderzoek stimuleert naar nieuwe energievormen. Alternatieven als geothermie en waterstof bieden grote kansen, maar kennen ook nog veel bezwaren en belemmeringen. Daarnaast zouden er Europese afspraken moeten komen over CO2-prijzen. Die beprijzing is nu zo laag dat vervuiling ook bijna niks kost. Maar geen enkel land wil de eerste zijn om de prijs verhogen, omdat dat kan betekenen dat grote bedrijven naar het buurland vertrekken. Tot slot is het van belang dat duurzame energie opgeslagen en vervoerd kan worden, zodat er zo min mogelijk verloren gaat. Hier is een Europees netwerk voor nodig. De Europese Unie heeft voorlopig dus genoeg te doen op het gebied van duurzaamheid.

Er is in amper tien jaar veel veranderd in Groningen. In 2009 onthulde de koningin nog trots het beeld van een gasmolecuul langs de snelweg bij Slochteren, ter viering van het vijftigjarige jubileum van de gaswinning. Op Koningsdag 2018 ging de koning in gesprek met Groningers die getroffen werden door de aardbevingen en was er weinig over van deze trots. Maar een middagje op de Zernikecampus laat zien dat de Groningers ook nieuwe energie uit deze omslag putten. Ik raad de Brusselse beleidsmakers dus van harte aan ook eens een kijkje te nemen in ’t hoge Noorden.

 

Roos Lankhorst

Waarom stemmen mensen op een bepaalde partij? Zijn er bepaalde politieke trends te zien in Europa? En wat zijn de gevolgen voor internationale betrekkingen? Als student sociologie en politicologie ben ik erachter gekomen dat het antwoord op deze vragen niet zomaar gevonden is. Maar ook dat je de beste antwoorden vindt door er zelf op af te gaan en mensen te spreken. Dit doe ik dus graag voor WEurope!

Duurzaamheid

Meer over Duurzaamheid