Europese aanpak van plastic en de strijd voor statiegeld in Nederland

Geschreven door

Geplaatst op 09-04-2018

Dat zwerfafval en de plasticsoep serieuze maatschappelijke problemen zijn is overduidelijk. De foto’s van watervogels met stukken plastic in hun lijf staan op ons netvlies gebrand en steeds vaker duiken mini vuilnisbelten op langs wegen en in onze natuurgebieden. Hoe gaan we hier mee om in Europa en wat is er aan de hand met het statiegeldsysteem in Nederland?

 

Circulaire economie in Europa

Al in 2015 kwam de Europese Commissie met het Circular Economy Action Plan waarin een duurzame productie gestimuleerd wordt en producten en grondstoffen zo lang mogelijk gebruikt en hergebruikt worden. Daarnaast dient de circulaire economie bij te dragen aan meer welvaart, innovatie en het scheppen van banen in heel Europa. In januari is de European Strategy for Plastics hieraan toegevoegd, met als doel dat alle kunststofverpakkingen uiterlijk 2030 recyclebaar zijn.

Recyclen van plastic

Uit recent onderzoek van de University of Georgia blijkt dat maar 9 procent van al het geproduceerde plastic wereldwijd is gerecycled. Dat betekent dat het overgrote deel als afval wordt verwerkt. Omdat de vraag naar kunststof nog steeds stijgt, is het onvermijdelijk geworden dat plastic als zwerfafval in de natuur en in de zee terechtkomt.

Statiegeld is een veel toegepaste oplossing voor dit probleem. In Scandinavië en Duitsland bestaat er al statiegeld op plastic flesjes en blikjes en na Schotland heeft ook de Engelse regering de invoer van statiegeld bevestigd op zowel grote als kleine plastic flesjes, maar ook op glas en blik. In totaal is er in 38 landen wereldwijd een statiegeldsysteem en tot nu toe is dit succesvol gebleken: in Duitsland alleen wordt 99 procent van alle plastic flessen gerecycled sinds de invoer in 2003.

Statiegeld in Nederland

In Nederland is de uitbreiding van het statiegeldsysteem een jarenlange strijd geworden tussen milieuorganisaties als Greenpeace Nederland, Plastic Soup Foundation, Recycling Netwerk en Stichting De Noordzee aan de ene kant, en het bedrijfsleven met supermarkten en de verpakkingsindustrie aan de andere kant. In 2001 kwam statiegeld op kleine plastic flesjes voor het eerst op de agenda in de Tweede Kamer, maar al snel bleek dit niet haalbaar vanwege groot protest vanuit het bedrijfsleven. Zeventien jaar later is er nog steeds geen uitbreiding. Wel is er het besluit om dit in 2021 alsnog te doen, als het bedrijfsleven en andere betrokken partijen niet zelf een manier kunnen vinden om ten minste 90 procent van alle plastic flesjes te recyclen en 70 tot 90 procent van de plastic flesjes in het zwerfafval terug te dringen.

Volgens Stientje van Veldhoven, staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, is dit de meest doeltreffende oplossing omdat het probleem van plastic zwerfafval hoe dan ook wordt aangepakt, of dit nu met of zonder uitbreiding is van statiegeld. Daarbij benadrukt ze in het programma Radar dat het niet gaat om een uitstel zoals in de media en door tegenpartijen wordt beweerd. Het proces van wetswijziging zal sowieso tot 2021 duren, wat het bedrijfsleven de kans geeft om in de tussentijd een andere oplossing te vinden.

Organisaties lobbyen door

Onder de milieuorganisaties en de oppositie heerst teleurstelling omdat er nu actie nodig is en niet pas in 2021. Daarnaast wordt er in het plan geen rekening gehouden met het recyclen van blikjes terwijl deze twee keer zo vaak voorkomen in het zwerfafval als plastic flesjes.

Intussen wordt er nog steeds gelobbyd voor een nieuwe statiegeldwet: de statiegeldalliantie, door Recycling Netwerk Benelux in oktober 2017 opgericht, heeft al meer dan 570 organisaties, bedrijven, gemeenten en verenigingen uit Vlaanderen en Nederland aan zich weten te binden. Of dit genoeg is om staatssecretaris Van Veldhoven en het kabinet te overtuigen? Dat zal de komende tijd moeten blijken.

Meer weten? Lees hier ook het artikel van Rik over een bijeenkomst met Frans Timmermans.

Bronnen:

https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/uitgelicht/circulaire-economie-en-statiegeld

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52018DC0028&from=EN

https://www.trouw.nl/groen/engeland-gaat-statiegeld-invoeren-en-gaat-meteen-verder-dan-nederland~a996bd45/

https://nos.nl/artikel/2221534-vanaf-2021-statiegeld-op-petflesjes-tenzij-industrie-meer-recyclet.html

https://www.ad.nl/politiek/nederland-wil-statiegeld-op-blikjes-en-flesjes-maar-kabinet-stelt-invoering-uit~ad683f71/

http://www.greenpeace.nl/2018/Nieuwsoverzicht/Oceanen/ACTIE-Neptunus–friends-duiken-op-bij-statiegelddebat/

https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-en-waterstaat/nieuws/2018/03/10/doorbraak-in-strijd-tegen-plasticsoep

https://radar.avrotros.nl/nieuws/detail/statiegeld-op-kleine-plastic-flesjes-vanaf-2021/

http://recyclingnetwerk.org/2018/03/10/uitstellen-statiegeld-negeert-roep-van-samenleving-en-slechte-zaak-voor-het-milieu/

https://statiegeldalliantie.org/2018/03/hoe-weten-we-dat-statiegeld-werkt/

http://www.nationalgeographic.nl/milieu/2017/07/maar-liefst-91-van-plastic-wordt-niet-gerecycled

https://www.theguardian.com/environment/2018/mar/27/bottle-and-can-deposit-return-scheme-gets-green-light-in-england?CMP=Share_AndroidApp_Kopi

 

Christina Jeliazkova

Europa heeft een grote rol in mijn leven: ik ben in Bulgarije geboren maar in Nederland opgegroeid, als kind woonde ik kort in Duitsland en ik heb twee jaar in Londen gestudeerd. De ontwikkelingen binnen de Europese Unie zorgen de laatste jaren voor veel onrust en onzekerheid, maar veranderingen bieden ook kansen voor verbetering. Als reporter wil ik het belang van de EU aantonen en onderzoeken wat voor effect de besluiten hebben op Nederland aan de hand van actuele thema's zoals het klimaatdebat en immigratiebeleid.

Duurzaamheid

Meer over Duurzaamheid